Po jakim czasie można iść na urlop w nowej pracy?
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich pracowników. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy podejmujesz pierwszą w życiu pracę na umowę o pracę, czy przechodzisz do nowej firmy po wcześniejszym zatrudnieniu. Trzeba też odróżnić nabycie prawa do urlopu od ustalenia, ile dni pozostało do wykorzystania, oraz od zgody na konkretny termin wolnego.
Jeśli to Twoja pierwsza praca na umowę o pracę, prawo do urlopu wypoczynkowego nabywasz stopniowo, po każdym przepracowanym miesiącu. Przy kolejnej pracy nie musisz czekać miesiąca, ale dostępna pula zależy od rozliczenia urlopu w danym roku kalendarzowym. W obu przypadkach samo posiadanie urlopu nie oznacza, że możesz samodzielnie wybrać termin nieobecności.
Ustawowe prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje osobom zatrudnionym na umowę o pracę. Umowa zlecenia ani umowa o dzieło same w sobie nie zapewniają prawa do takiego urlopu na zasadach Kodeksu pracy. Strony mogą ustalić inne zasady odpoczynku w umowie, ale nie jest to ustawowy urlop wypoczynkowy pracownika.
Jak działa urlop przy pierwszej pracy na umowę o pracę?
Osoba rozpoczynająca pierwszą pracę na umowę o pracę nabywa urlop z dołu, czyli dopiero po upływie każdego miesiąca pracy. Za każdy przepracowany miesiąc przysługuje jej 1/12 rocznego wymiaru urlopu. Nie otrzymuje więc całej rocznej puli z góry w dniu rozpoczęcia zatrudnienia.
Przy pełnym etacie roczny wymiar wynosi 20 dni, jeśli staż urlopowy jest krótszy niż 10 lat, albo 26 dni, gdy wynosi co najmniej 10 lat. W konsekwencji po miesiącu pracy przy puli 20 dni nabywa się 1⅔ dnia urlopu, a przy puli 26 dni 2⅙ dnia. Wymiar i jego zaokrąglenie ustala się zgodnie z przepisami, dlatego ostateczne rozliczenie może wymagać przeliczenia na godziny.
Przykładowo osoba, która rozpoczyna pierwszą pracę na początku roku i ma prawo do puli 20 dni, nabywa po pierwszym przepracowanym miesiącu 1/12 tej puli. Nie oznacza to jednak, że może automatycznie wziąć wolne w dowolnym dniu. Uzyskana część urlopu jest pulą, z której można skorzystać po udzieleniu urlopu przez pracodawcę.
W kolejnych latach pracy zasada jest inna. Pracownik nabywa prawo do urlopu z góry, z początkiem roku kalendarzowego, jeżeli pozostaje wtedy w zatrudnieniu. Nie należy więc zakładać, że miesięczne nabywanie dotyczy każdego nowego stanowiska. Liczy się to, czy jest to pierwsza praca w rozumieniu przepisów, a nie tylko pierwsza praca w konkretnej firmie.
Czy przy zmianie pracodawcy trzeba czekać miesiąc?
Nie, przy kolejnej pracy nie obowiązuje miesięczny okres oczekiwania na samo nabycie prawa do urlopu. Zmiana firmy w trakcie roku wymaga jednak rozliczenia urlopu przysługującego za ten rok. Nowy pracodawca ustala, jaka część rocznej puli przypada na okres zatrudnienia u niego, biorąc pod uwagę także zatrudnienie u poprzedniego pracodawcy i urlop już wykorzystany.
Co do zasady urlop u dotychczasowego pracodawcy oblicza się proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku. Nowy pracodawca ustala część należną za okres pracy w nowej firmie. Łączny wymiar za rok nie powinien być niższy niż urlop należny za łączny okres zatrudnienia w tym roku ani przekraczać rocznego wymiaru właściwego dla pracownika.
Dlatego po rozpoczęciu nowej pracy warto sprawdzić, ile urlopu wykorzystano u poprzedniego pracodawcy i jaki wymiar został wykazany w dokumentach związanych z zakończeniem zatrudnienia. Jeżeli poprzednia firma udzieliła urlopu w wymiarze wyższym niż proporcjonalnie przypadający na okres pracy, pula u kolejnego pracodawcy może zostać odpowiednio zmniejszona. Nie oznacza to jednak, że łączny urlop za rok może spaść poniżej należności wynikającej z całego okresu zatrudnienia w tym roku.
Przy zmianie pracy odpowiedź na pytanie, ile urlopu można wykorzystać od razu, zależy zatem od indywidualnego rozliczenia. Sam fakt rozpoczęcia pracy w nowej firmie nie zeruje urlopu wykorzystanego wcześniej i nie tworzy nowej, pełnej puli na ten sam rok.
Jak oblicza się wymiar urlopu przy stażu i niepełnym etacie?
Roczna pula dla pełnego etatu wynosi 20 albo 26 dni. O tym, który wymiar przysługuje, decyduje staż urlopowy, obejmujący wcześniejsze okresy zatrudnienia oraz okres nauki wliczany na zasadach Kodeksu pracy. Z tego powodu pierwsza praca u danego pracodawcy nie zawsze jest pierwszą pracą w rozumieniu przepisów. Osoba, która zmienia firmę, może mieć już prawo do urlopu nabywanego z góry, jeśli wcześniej pracowała na umowę o pracę.
Przy niepełnym etacie wymiar urlopu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Przykładowo przy 1/2 etatu roczna pula wynosi 10 dni, gdy podstawowy wymiar to 20 dni, albo 13 dni, gdy pracownikowi przysługuje 26 dni. Urlop rozlicza się w godzinach odpowiadających dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika, dlatego dzień wolny nie zawsze oznacza odjęcie ośmiu godzin z puli.
Przy pierwszej pracy miesięczne nabywanie również odnosi się do wymiaru przysługującego pracownikowi, a nie automatycznie do pełnej puli dla całego etatu. Przy obliczeniach uwzględnia się zasady dotyczące proporcji i zaokrąglania niepełnego dnia w przypadkach przewidzianych przepisami. Jeśli masz wątpliwości, poproś dział kadr o informację, jaki wymiar przyjęto i ile godzin pozostało do wykorzystania.
Czy można wyjechać zaraz po nabyciu urlopu?
Prawo do urlopu i zgoda na konkretny termin to dwie odrębne sprawy. Urlopu udziela pracodawca na wniosek pracownika. Termin może wynikać z planu urlopów albo zostać uzgodniony z pracodawcą, który bierze pod uwagę organizację pracy. Nabycie części urlopu po miesiącu zatrudnienia nie daje automatycznej zgody na nieobecność w wybranym dniu.
Jeśli planujesz wyjazd, najpierw złóż wniosek i poczekaj na potwierdzenie terminu. Jest to szczególnie ważne przed zakupem biletów lub rezerwacją noclegu, ponieważ pracodawca może nie zaakceptować wskazanych dat. W nowej pracy warto też ustalić obowiązującą procedurę składania wniosków i sprawdzić, czy termin nie koliduje z organizacją zespołu.
Urlop na żądanie nie jest dodatkową pulą dni wolnych. Stanowi część urlopu wypoczynkowego i również wymaga zgłoszenia pracodawcy zgodnie z obowiązującą procedurą. Nie należy traktować go jako prawa do samodzielnego rozpoczęcia nieobecności bez poinformowania pracodawcy i dopełnienia wymaganych formalności.
Co sprawdzić przed złożeniem wniosku urlopowego?
Zanim zaplanujesz wolne, ustal, czy Twoja obecna praca jest pierwszym zatrudnieniem na umowę o pracę, czy kolejnym. Następnie sprawdź staż urlopowy, wymiar etatu oraz liczbę dni lub godzin wykorzystanych w bieżącym roku u poprzedniego pracodawcy. Te informacje pozwalają określić, jaka pula może być dostępna w nowej firmie.
- Pierwsza praca: część urlopu nabywasz po każdym przepracowanym miesiącu.
- Kolejna praca: nie czekasz miesiąca, ale nowa pula zależy od rozliczenia urlopu za cały rok.
- Niepełny etat: wymiar jest proporcjonalny do czasu pracy i rozliczany w godzinach.
- Termin wolnego: wymaga wniosku i udzielenia urlopu przez pracodawcę.
Najkrócej: przy pierwszej pracy na umowę o pracę prawo do części urlopu powstaje po przepracowaniu miesiąca. Przy kolejnej pracy nie ma takiego okresu oczekiwania, ale trzeba uwzględnić urlop wykorzystany wcześniej i wymiar należny za okres zatrudnienia w danym roku. W każdej sytuacji przed zaplanowaniem wyjazdu uzyskaj potwierdzenie terminu od pracodawcy.
Wykorzystane materiały
- https://www.gov.pl/web/rodzina/staz-pracy-qa
- https://www.gov.pl/web/rodzina/urlopy-i-zwolnienia-od-pracy
- https://sosnowiec.praca.gov.pl/rynek-pracy/aktualnosci/-/asset_publisher/8VCc6CLiHUaO/content/ile-urlopu-w-2027-roku-?p_r_p_assetEntryId=69240028
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-155-1
- https://sosnowiec.praca.gov.pl/rynek-pracy/aktualnosci/-/asset_publisher/8VCc6CLiHUaO/content/urlop-wypoczynkowy-a-uprawnienia-pracodawcy-co-warto-wiedziec-